Cultuurhuis een boze droom
Alphenaren, Aarlanderveners en Dammenaren, medeburgers!
Er wordt wat afgediscussieerd in onze raadszaal, met name over zaken die er voor de burger niet of nauwelijks toe doen. Het zal wel een paar maanden duren voor de verhoudingen weer werkbaar worden, en intussen moeten we niet vergeten dat er een aantal zaken gewoon doorgaan.
Zo´n zaak is die van het cultuurhuis, cultuurgebouw of, in PvdA termen, cultuurpaleis.
Nu heb ik al vaker gesteld niet tegen een cultuurhuis te zijn, maar ik heb wel mijn vraagtekens bij de invulling ervan. Want, laten we wel zijn, zo´n cultuurhuis is niets meer dan een gedachte. De gedachte dat de omwonenden van zo´n `kulturhûs’ voor alles wat hen op cultureel gebied interesseert, op dezelfde plaats terecht kunnen. Zodat ze kunnen kennisnemen van elkaars interesse, en elkaar gaan stimuleren zichzelf, en daarmee de maatschappij, breder en dieper te ontwikkelen. Maar zo langzamerhand bekruipt me de vrees dat het er niet langer over gaat om die gedachte in een pand te huisvesten. Het lijkt er gaandeweg steeds meer op dat men excuses zoekt om dat peperdure pand aan het Thorbeckeplein te kunnen bouwen. Er worden allerlei instellingen genoemd die wel samen in dat pand willen zitten, maar die lijken nog geen flauw idee te hebben van wat ze daar samen zouden kunnen gaan doen. Ze zijn alleen nog maar met hun eigen belang binnen dat pand bezig!
Daarbij, beste medeburgers, Alphen aan den Rijn is wel een maatje te groot geworden voor de gedachte achter dat ‘Kulturhûs’ in ons centrum. Want al die functies zullen op onze schaal nooit ook de activiteiten van Theater Castellum en ‘Parkexpressie’ kunnen omvatten. Kortom, dat cultuurpaleis zal in Alphen nooit een echt ‘kulturhûs’ kunnen worden.
En, eerlijk gezegd, vraag ik me zo langzamerhand wel af of we die gedachte niet veel beter binnen onze wijken, buurten en dorpen kunnen uitvoeren. Aansluitend bij de brede gedachte dat de leefbaarheid in die wijken, buurten en dorpen NIET wordt bevorderd door centraal, midden in ons stadshart, allerlei zaken te organiseren die net zo goed decentraal, dichter bij de mensen, georganiseerd kunnen worden. Een brede opzet van ‘wijkgericht werken’, waarbij niet alleen aan cultuur moet worden gedacht, maar ook aan onderwijs, gezondheidszorg, gemeentelijke diensten, winkels en horeca. Zoals uitgebreid beschreven in de notitie over ‘Buurtcentrum De Baronie’ op www.leefbaar-alphen.nl.
Medeburgers, ik ben met name de laatste maanden steeds meer gaan twijfelen over het nut van zo’n cultuurhuis in onze gemeente. Met name omdat de verschillende deelnemers, en ook de gemeente, blijkbaar geen idee hebben hoe, vanuit het principe van een ‘cultureel café’, de gewenste synergie tussen alle vormen van culturele activiteit in onze stad gerealiseerd zou moeten worden. In feite lijkt het er sterk op dat dit café niet het startpunt van de plannen wordt, maar het ‘overschotje’. In mijn visie blijft juist dat culturele café het middelpunt van die ‘kulturhûs’ gedachte, ongeacht welke organisaties er hun intrek nemen.
Maar daarover een volgende keer.
Nu wil ik mijn bezorgdheid uiten over de huidige invulling van dit gebouw. Natuurlijk moet er nieuwe huisvesting worden gezocht voor de bibliotheek, maar om nou 25 miljoen uit te geven voor nieuwbouw? En waarom blijft iedereen toch denken dat een bibliotheek er over dertig jaar nog zo uitziet als we dat instituut nu kennen? Waarom zouden mensen dan nog langer langs gevulde boekenrekken dwalen, zoals ze al zolang deden? Mijn vrouw zoekt nu al op de, keurig verzorgde, website uit wat ze wil lezen, en gebruikt de ‘bieb’ nauwelijks meer dan als afhaalpunt voor haar bestelling. Dat zou ze dus net zo goed kunnen doen in de AKO op De Ridderhof, waar ze toch ook al voor Postkantoor zaken moet zijn. Want via die website ben je helemaal niet meer afhankelijk van de boeken die je in die ene vestiging kunt vinden, nee de hele collectie van de bibliotheek staat tot je beschikking. Als dat bestellen via internet, en afhalen in de buurt, nu al geen probleem is, waarom zetten we dan nog overal peperdure gebouwen neer, geschikt voor een manier van werken die we steeds sneller gaan verlaten?
Nu moet U me niet verkeerd begrijpen, beste medeburgers, ik wil van die bibliotheek geen Bol.com maken. Het lijkt me juist bijzonder zinnig om in elke wijk of dorp een ruimte te hebben waarin de omwonenden kunnen blijven kennismaken met ‘het boek’, waar ze, onder het genot van een kopje koffie, in de nieuwste aanwinsten, bijzondere uitgaven of recente tijdschriften kunnen bladeren. Waar schoolkinderen in contact worden gebracht met geschreven tekst, als onderdeel van hun culturele ontwikkeling. Dat zijn redelijk eenvoudige eenheden, die niet op elk moment open hoeven te zijn, waar boeken ingekeken en zelfs gelezen kunnen worden, maar niet meegenomen. Eenheden die dan ook hoofdzakelijk door vrijwilligers uit de omringende wijk gerund kunnen worden.
Want ik vraag me wel af waarom we nog langer op peperdure centrumlocaties vooral een logistieke operatie moeten handhaven. Omdat we dat altijd zo hebben gedaan? Dat zou, met de huidige middelen, veel goedkoper en efficiënter, kunnen plaatsvinden ‘in de polder’, in een gebouw waar geen lezer komt, maar waar alles is ingericht om die lezer wel zo goed mogelijk ten dienste te staan. Een lezer die de via internet bestelde boeken gewoon vlak bij huis kan ophalen in het plaatselijke winkelcentrum of in een buurt- of dorpswinkel. Ik geef toe, je moet er even aan wennen, maar dat moet je ook aan de OV chipkaart en dat gaat ook prima!
Dat betekent wel dat we in plaats van een grote bibliotheek alleen wat ruimte moeten reserveren rond het culturele café, dat de muziekschool gewoon kan blijven waar die nu (prima) zit en dat ook het archief gewoon in de nieuw te bouwen archiefbunker bij McDonalds gehuisvest kan worden. Met een beetje denkwerk kunnen eenvoudige zaken zo op eenvoudige manier opgelost worden. Dan hoeven we ons ook geen zorgen te maken over het gebruik van het oude gemeentehuis (muziekschool), kan in de oude Bonifaciusschool een hotel worden gehuisvest en hebben we niet nog een gebouw nodig bij ons toch al halflege stadhuis. Dan kunnen we aan het Thorbeckeplein een gezellig cultureel café combineren met een overdekte markt in ‘de triangel’ en is daarboven extra ruimte voor bijvoorbeeld jongerenhuisvesting. Het onderwerp van mijn volgende blog. Wellicht is er dan zelfs (financiële) ruimte voor meer ‘cultuur’ voor onze dorpen.
Politiek, beste medeburgers, kan zo simpel zijn als je de gebaande paden durft te verlaten en echt gebruik maakt van nieuwe technologieën in plaats van er alleen maar over te praten. En dan hebben we tegelijkertijd de eerste grote bezuiniging alweer ingeboekt!

